Kilka słów o czarach, ziołach i grimuarach

 Grimuary (dawne księgi magiczne) zawierały bardzo szczegółowe instrukcje, które z dzisiejszej perspektywy mogą wydawać się makabryczne lub dziwaczne. Co ciekawe, wbrew filmowym mitom, księgi te rzadko były pisane przez wiejskie czarownice. Ich autorami byli najczęściej wykształceni mężczyźni – duchowni, alchemicy i uczeni, którzy spisywali rytuały po łacinie. 

Oto jak najsłynniejsze historyczne grimuary podchodziły do rytuałów z udziałem zwierząt:

1. Pikatriks (Picatrix, XI wiek)

To jeden z najstarszych i najbardziej wpływowych grimuarów, który dotarł do Europy z kręgu arabskiego. Skupiał się na magii astralnej i tworzeniu talizmanów. 

• Rytuały ze zwierzętami: Księga ta wprost nakazywała uśmiercanie zwierząt, aby przypodobać się planetom. Na przykład, aby zyskać przychylność Saturna, należało złożyć w ofierze czarnego kozła.
• Makabryczne mikstury: Zawierała przepisy na substancje, do których używano krwi, mózgów czy oczu konkretnych ptaków i gadów, co miało wzmocnić działanie magicznych pieczęci.

2. Klucz Salomona i Mniejszy Klucz Salomona (Lemegeton, XVII wiek)

To prawdopodobnie najsłynniejsze grimuary w historii, przypisywane legendarnemu królowi Salomonowi. Służyły głównie do przywoływania demonów i aniołów. 

• Przygotowanie narzędzi: Zanim mag przystąpił do rytuału, musiał przygotować pergamin. Księga nakazywała, aby pergamin (tzw. virgin parchment) pochodził ze skóry młodego, nowo narodzonego jagnięcia lub koźlęcia, które zostało rytualnie uśmiercone jednym cięciem noża.
• Krew jako atrament: Część potężnych pieczęci (pentakli) chroniących maga przed demonami należało kreślić krwią konkretnych zwierząt, np. gołębia lub czarnego kura.

3. Wielki Grimuar (Grand Grimoire / Czerwony Smok)

Ta słynna „czarna księga” zyskała reputację jednej z najmroczniejszych, ponieważ zawierała instrukcje paktu z Lucyferem. 

• Rytuał z kurczakiem: Jeden z najbardziej znanych przepisów nakazywał odnalezienie czarnej kury, która nigdy nie zniosła jajka. Należało ją uśmiercić na rozdrożu dróg o północy, wypowiadając zaklęcie przyzywające demona, który w zamian miał wskazać ukryty skarb.

Dlaczego używano zwierząt w tych księgach?

W średniowieczu i renesansie podejście do zwierząt było czysto użytkowe. Magowie wierzyli w magię sympatyczną (współodczuwanie natury) oraz teorię sygnatur. Uważano, że: 

• Zwierzęta mają cechy przypisane konkretnym planetom (np. agresywny jastrząb należał do Marsa, a nocna sowa do Księżyca).
• Poświęcenie życia zwierzęcia uwalniało czystą energię życiową, która karmiła i przyciągała duchy lub demony.

Konkretny przepis z dawnych ksiąg (Przykład talizmanu)

Większość średniowiecznych przepisów z Klucza Salomona łączyła astrologię z brutalnymi praktykami. Oto jak wyglądała instrukcja stworzenia Pentaklu Marsa (talizmanu, który miał dawać potężną ochronę w bitwie, wywoływać strach u wrogów i zapewniać zwycięstwo):

1. Czas: Rytuał musiał zacząć się ściśle w dzień i godzinę Marsa (wtorek, najlepiej o wschodzie słońca), gdy planeta ta była w sprzyjającym układzie astrologicznym.
2. Narzędzie: Mag musiał użyć specjalnego noża o białej rękojeści (Artheme), którym uśmiercano zwierzę.
3. Materiały i Krew: Do spisania świętych imion Boga i symboli Marsa na pergaminie dziewiczym (skórze jagnięcia) należało przygotować atrament zmieszany z krwią świeżo upieczonego, czarnego koguta lub krwią nietoperza.
4. Okadzanie: Gotowy talizman należało okadzić dymem z palonych ziół przypisanych Marsowi (np. piołunu, suszonej musztardy i siarki), wypowiadając długie łacińskie inwokacje przyzywające anioły i demony tej planety.

---

2. Jak zwykli ludzie bronili się przed czarami na wsiach?

Zwykli chłopi śmiertelnie bali się klątw rzucanych na ich dobytek. Nie znali skomplikowanej magii z grimuarów, dlatego ich metody obronne (magia apotropaiczna) były proste, oparte na chrześcijaństwie połączonym z dawnymi pogańskimi przesądami.

• Ochrona zwierząt gospodarskich: Najbardziej bano się, że czarownica „odejmie mleko” krowom. Aby temu zapobiec, chłopi chowali w progach obór podkowy, gałązki jarzębiny lub ciernie, które miały fizycznie i magicznie zranić czarownicę próbującą wejść do środka.
• Zakopywanie butelek czarownic (Witch Bottles): To była niezwykle popularna metoda. Gdy podejrzewano urok, do szklanej butelki lub glinianego dzbana wrzucano gwoździe, szpilki, igły, ludzki mocz, a czasem ludzkie włosy i krew. Butelkę szczelnie korkowano i zakopywano pod progiem domu lub paleniskiem. Wierzono, że ostre przedmioty uwięzione w moczu „zranią” i zablokują pęcherz moczowy czarownicy, zmuszając ją do przyjścia i błagania o wybaczenie.
• Sól i kreda: Obsypywano domy dookoła święconą solą. Na drzwiach wejściowych kreślono znaki krzyża święconą kredą (szczególnie w noc Świętego Jana lub noc Walpurgii, kiedy moc czarownic miała być najsilniejsza).
• Rośliny ochronne: W oknach i nad drzwiami wieszano mocno pachnące zioła: czosnek, dziurawiec (zwany dzwonkami Świętego Jana) oraz bylicę, które miały naturalną moc odstraszania zła.